Visitor: 969810
Tuesday, December 11, 2018
Home  
Contact  
Links  
Site Map
  
 
    
 

ΔΗΜΟΣ ΑΠΟΔΟΤΙΑΣ
Πρόλογος - Εισαγωγή, Ιστορική Αναδρομή - Σχηματισμός - Εξέλιξη - Θέση, Όρια κ.ά.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

            Η επαρχία Ναυπακτίας γενικότερα και η ειδικότερα το ορεινό της τμήμα, είναι γνωστή για τα άγρια φαράγγια της, τα ψηλά και περήφανα βουνά της, για τα ποτάμια που ξεδιψούν την αδηφάγα Αθήνα, για το πετρωτό και το  

Φωτογρ. 1. Πλακόστρωτο δρομάκι

 άγονο στη μεγαλύτερη έκταση έδαφός της. Όλα αυτά τα πλεονεκτήματά της, αντί να αποτελέσουν το μοχλό της τουριστικής της ανάπτυξης, γιατί οι ομορφιές της είναι απαράμιλλες, έγιναν αφορμή για την περαιτέρω εγκατάλειψη και υποβάθμισής της. Ο κυριότερος εχθρός σήμερα της ορεινής Ναυπακτίας είναι η ερήμωσή της και η γήρανση του πληθυσμού της.

            Αυτός ο κακοτράχαλος τόπος αξίζει καλύτερης μοίρας. Κατοικείται από την προϊστορική εποχή. Δεν υπάρχει χωριό στη Ναυπακτία που να μην έχει ίχνη αρχαίων οικισμών. Στο χώρο αυτό αναπτύχθηκε, παρ’ όσα του καταμαρτυρούν, αξιόλογος πολιτισμός και χρειάζεται η αρχαιολογική σκαπάνη να τον αναδείξει. Τον δείχνουν πάντως, έστω και υποτυπωδώς, τα τείχη και οι τάφοι που είναι κρυμμένοι μέσα στις φυλλωσιές σε ολόκληρη τη Ναυπακτία.

            Τα βυζαντινά μνημεία της περιοχής είναι αναμφισβήτητες αποδείξεις της συνεχούς κατοίκησης της περιοχής.

            Εδώ σε αυτόν τον άγονο τόπο, χάρη στην εφευρετικότητα και την εργατικότητα των κατοίκων του, αναπτύχθηκε από τη βυζαντινή εποχή η μεταξουργία, η βυρσοδεψία, η κεραμουργεία, η ξυλογλυπτική, η χρυσοχοΐα, η χαλκουργία, η ασημουργία, η ασβεστοποιία, ως και άλλες μορφές οικοτεχνίας. Περίφημη είναι η λαϊκή αρχιτεκτονική, ένα κράμα ηπειρώτικης και κραβαρίτικης τέχνης, τα πέτρινα γεφύρια και τους γραφικούς νερόμυλους. Εδώ πάλι, κατά την Τουρκοκρατία, αναπτύχθηκε και η παιδεία. Περίφημη είναι η Σχολή της Λομποτίνας με την προστασία της βυζαντινής αρχοντικής οικογένειας των Καναβαίων, όπου δίδαξε ο Πατροκοσμάς ο Αιτωλός.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

  1.1. Ιστορική αναδρομή Δήμου Αποδοτίας - Σχηματισμός - Σύσταση -

       Εξέλιξη

Ιστορική αναδρομή Δήμου Αποδοτίας

            Ο δήμος Αποδοτίας πήρε το όνομά του από τον αρχαίο λαό των Αποδοτών οι οποίοι κατοικούσαν την Δυτική και Ανατολική πλαγιά της νοτιοδυτικής συνέχειας του όρους Κόρακος, την κοιλάδα του Μόρνου πλησίον των Οζωλών, Λοκρών. Πόλεις αναφέρονται η Ποτιδάνεια, το Κροκύλειον, το Τείχιον, η Απολλωνία και η πρωτεύουσα Αιγίτιον του οποίου η θέση δεν εξακριβώθηκε.

            “Το Αιγίτιον απείχε της θαλάσσης 80 σταδίους περί τις τρεις ώρες μάλιστα εφ’ υψηλών χωρίων υπέρ της πόλεις έκειντο λόφοι (Θουκ. Γ.97)”. Άλλοι μεν διατυπώνουν ότι βρίσκονταν όπου η θέση Παληοχώρι της Τερψιθέας άλλοι δε κοντά στο χωριό Λιμνίτσα κοντά στην δεξιά όχθη του χειμάρρου Τερψιθέας. Η πρώτη και η μοναδική φορά που αναφέρεται το Αιγίτιο από ιστορική πηγή είναι στο κεφάλαιο 97 της “Θουκιδίδου Συγγραφής” (Ιστορικό βιβλίο Γ). Σ’ αυτό το κεφάλαιο ο Ιστορικός του Πελοποννησιακού πολέμου περιγράφει της εκστρατεία των Αθηναίων με επικεφαλής το στρατηγό Δημοσθένη εναντίον των Αιτωλών. Το έτος 426 π.Χ. το Δημοσθένη ακολούθησαν εκτός από τους Μεσσηνίους, οι Κεφαλλήνες και οι Ζακύνθιοι, που μαζί με τους 300 Αθηναίους ναύτες έφτασαν από τη θάλασσα στον Οινεώνα της Λοκρίδας. Εκεί ενώθηκαν με τον αθηναϊκό στρατό και οι Οζόλες Λοκροί, που ήταν γείτονες των Αιτωλών και γνώριζαν πολύ καλά την περιοχή. Ενόμιζε ότι δε θα ήταν δύσκολο να υποτάξει το Αιγίτιο προτού να λάβει βοήθεια. Είχε σκοπό πρώτα να επιτεθεί κατά των Αποδοτών έπειτα κατά των Οφιονών και τέλος κατά των Ευρυτάνων. Ο ενιαίος Αθηναϊκός και συμμαχικός στρατός κατασκήνωσε στο ιερό του Νεμείου Διός όπου κατά την παράδοση είχε δολοφονηθεί ο ποιητής Ησίοδος. Από εκεί ξεκίνησαν και προχωρώντας Βόρεια προς το εσωτερικό της Αιτωλίας κατέβαλαν την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων τις Αιτωλικές πόλεις Ποτιδάνεια, Κροκύλειον και Τείχιον.

            Εν τω μεταξύ οι διάφορες Αιτωλικές φυλές μπροστά στον κοινό κίνδυνο που τις απειλούσε ενώθηκαν και προετοιμάζονταν πυρετωδώς για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Οι Μεσσήνιοι όμως βλέποντας την αποφασιστικότητα του Δημοσθένη να προχωρήσει ακόμα βαθύτερα στα σπλάχνα της Αιτωλίας γιατί περίμενε βοήθεια από τους ψηλούς ακοντιστές των Λοκρών κατορθώνουν να τον πείσουν να βαδίσει χωρίς εκείνους για να κυριεύσει και τις άλλες αιτωλικές πόλεις. Έτσι ο Αθηναίος στρατηγός κατευθύνθηκε προς το Αιγίτιον, το οποίο και κατέλαβε αμέσως σχεδόν χωρίς μάχη. Οι Αιτωλοί όμως αφού εγκατέλειψαν την πόλη τους ανασύνταξαν τις δυνάμεις τους και συγκεντρώθηκαν στους γύρω λόφους. Κατόπιν επιτέθηκαν με τους ακοντιστές τους κατά των Αθηναίων και των συμμάχων τους. Αυτή η αποφασιστική ενέργεια αιφνιδίασε τους Αθηναίους οι οποίοι και δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν τα ακόντια των Αιτωλών, αφότου μάλιστα σκοτώθηκε ο αρχηγός του σώματος των τοξοτών, που ήταν άλλωστε και οι μόνοι ικανοί να πολεμήσουν τους ακοντιστές. Έτσι μετά το θάνατο του τοξάρχου Χόρμωνος του Μεσσηνίου η άμυνα των Αθηναίων αποδυναμώθηκε και οι στρατιώτες τους διασκορπίστηκαν και παγιδευμένοι σε χαράδρες και ορεινούς δύσβατους δρόμους καταστράφηκαν. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο συστρατηγός Πραιλής. Όσοι διέφυγαν το θάνατο στη φοβερή αυτή αναμέτρηση κατέφυγαν στη  Ναύπακτο και από εκεί πλεύσανε για την Αθήνα εκτός του Δημοσθένη που παρέμεινε στη Ναύπακτο επειδή φοβόταν την οργή της πολιτείας για την έκβαση της άτυχης εκστρατείας. Υποθέτουμε πως το Αιγίτιο ήταν η πρωτεύουσα της φυλής των Ποδοτών που κατοικούσαν γύρω από τον ποταμό Μόρνο.

            Η Αποδοτία κατέχει το Ανατολικό μέρος της Ναυπακτίας ορίζεται προς Ανατολικά και Νότια της Δωρίδος από της οποίας χωρίζεται δια του ποταμού Μόρνου. Δυτικά της Πυλλήνης και Προσχίου και βόρεια της Κλεπαϊδος και Οφιονείας το έδαφος είναι ανώμαλο εν μέρει γόνιμο και σχεδόν όλο ελατόφυτο. Πρωτεύουσα είναι η Άνω Χώρα (μεγάλη Λομποτίνα) η οποία είναι κτισμένη στην μεσαία ΒΑ πλαγιά της κορυφής Συρτά της Παπαδιάς εν μέσω βουνών και επί εδάφους λίγο επικλινούς και χωματώδους και σε υψόμετρο 955 μέτρων. Πάνω και γύρω από το χωριό εκτείνεται δάσος από καστανιές, έλατα και κέδρους. Από την κορυφογραμμή του βουνού το θέαμα είναι λαμπρό. Φαίνεται ο Κορινθιακός Κόλπος και η βόρεια πλευρά της Πελοποννήσου μέχρι την Ακροκόρινθο. Οι κάτοικοι πριν ιδρύσουν την Λομποτίνα κατοικούσαν στη θέση “Παληοχώρα ή Γεροντοκαρυά ή Τείχη” όπου ως φαίνεται εκ της θέσεως ήταν το αρχαίο Τοιχίο το οποίο είχε κυριεύσει ο Δημοσθένης. Η θεση αυτή είναι 45 λεπτά ΒΑ της Λομποτίνας όπου και μυθολογείτε ότι κατοίκησαν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη μετά την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους. Μετά την αύξηση των οικογενειών οι κάτοικοι μετοίκησαν περί 1550-1600 και αποτέλεσαν την ήδη Λομποτίνα. Πρώτες οικογένειες οι εξής: Καναβού, Σωτηραίων, Τριάντη, Παπαχρήστου, Καρρά, Καλλιαμβάκου, Ζωητάκη, Ρέππα, Πατούχα, Πετσίνη, Σακελλάρη, Παπαγεώργη, Καπορδέλη και Χατζοπούλου.

 

Σχηματισμός - Σύσταση - Εξέλιξη Δήμου

Ο Δήμος Αποδοτίας σχηματίσθηκε με το Β.Δ. της 1ης (13) Οκτωβρίου 1835 (ΦΕΚ 19) “Περί σχηματισμού των δήμων της επαρχίας Ναυπάκτου”. Κατατάχθηκε στη Β’ τάξη, με πληθυσμό 2235 κατοίκους και έδρα την Αποδοτία (Λομποτινά Μεγάλα). Ο δημότης ονομάσθηκε Αποδοτιεύς.

Αρχικά η σύσταση του δήμου είχε ως εξής: Αποδοτία, Λομβοτινά Μικρή, Κοζίτσα, Πόδος, Βετολίστα, Αδρίβιστα, Ελετσούς, Αμοράνη, Βετοψίστα, Άκθρυος, Χρύσοβος, Νύσβαρης, Λίμνιστα.

Με το Β.Δ. της 13ης (25) Νοεμβρίου 1836 (ΦΕΚ 66), “Περί σχηματισμού των δήμων του τμήματος Κραβάρων“, ο Δήμος Οφιονείας και τμήμα του δήμου Ποτιδαμίας συγχωνεύθηκαν στο Δήμο Αποδοτίας.

Το 1868, με Β.Δ. της 21ης Δεκεμβρίου (ΦΕΚ 3/1869), “Περί μετασχηματισμού των Δήμων Προσχίου και Αποδοτίας”, τμήματα του δήμου Αποδοτίας αποσπάσθηκαν στους ανασχηματισθέντες Δήμους Πυλλήνης και Οφιονείας. Με τη νέα σύστασή του, ο Δήμος παρέμεινε στη Β’ τάξη με πληθυσμό 4622 κατοίκους και έδρα χειμερινή το χωριό Βετοψίστα και θερινή την Μεγάλη Λομποτινά.

            Η Μεγάλη Λομποτινά “..καθωρίσθη δι’ όλον το έτος ..”, έδρα του δήμου, με το Β.Δ. της 3ης Δεκεμβρίου 1881 (ΦΕΚ 123).

            Με τον Β.Δ. της 30ής Σεπτεμβρίου 1889 (ΦΕΚ 249), ως έδρα του δήμου χειμερινή (1η Μοεμβρίου έως 31 Μαρτίου) ορίσθηκε η Βετοψίστα και θερινή (1η Απριλίου έως 31 Οκτωβρίου) η κωμόπολη Μεγάλη Λομποτινά. Με νεότερο Β.Δ. της 8ης Νοεμβρίου 1905 (ΦΕΚ 226), η Μεγάλη Λομποτινά ορίσθηκε “διαρκής έδρα” του δήμου Αποδοτίας.

            Ο Δήμος με την σημερινή του μορφή προέκυψε από το Νόμο 2539/97. Τα μέλη του δήμου κατά δημοτικό διαμέρισμα είναι: τέως Δ. Αποδοτίας (Άνω Χώρα), Αναβρυτής, Ασπριάς, Γραμμένης Οξυάς, Ελατούς, Καλλονής, Καταφυγίου, Κεντρικής, Κοκκινοχωρίου, Κυδωνέας, Λεύκας, Λιμνίτσας, Μανδρινής, Πόδου, Τερψιθέας.

            Η αρχική σφραγίδα του δήμου ήταν κυκλική και ως έμβλημα είχε το βασιλικό θυρεό. Κατόπιν γνωμοδοτήσεως του αρχαιολόγου Π. Ευστρατιάδη επελέγη το εικονιζόμενο έμβλημα που καθορίσθηκε με το Β.Δ. της 8ης Μαρτίου 1882 (ΦΕΚ 77/σελ 414): “..η δήμου Αποδοτίας, εν τω μέσω μεν ‘δύο αμφορείς αντιθέτως επ’ αλλήλων κειμένους’, γύρωθεν δε τας λέξεις ‘δήμος Αποδοτία’..”.

    Έμβλημα Δήμου Αποδοτίας


 

1.3. Θέση, όρια, έκταση περιοχή μελέτης

            Η περιοχή μελέτης είναι αυτή που περικλείεται από τα όρια του Δήμου Αποδοτίας (όπως προέκυψε από τον Νόμο 2539/97). Ο Δήμος Αποδοτίας βρίσκεται στο ανατολικότερο άκρο του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, βόρεια του Δήμου Πυλλήνης και ανατολικά του δήμου Πλατάνου. Τα ανατολικά όρια του Δήμου αποτελούν και όρια του Νομού Αιτωλοακαρνανίας με το Νομό Φωκίδας.

            Η συνολική έκταση του Δήμου ανέρχεται στις 257.635 στρέμματα. Αναλυτικά η έκταση κατά δημοτικό διαμέρισμα αναφέρεται στον πίνακα 1.


Φωτογρ. 2. Άνω Χώρα (Έδρα του Δήμου)

  Πίνακας 1. Έκταση του Δήμου Αποδοτίας κατά Δημοτικό Διαμέρισμα

α/α

Δημοτικό Διαμέρισμα

Έκταση (στρέμματα)

1

Τέως Δ. Αποδοτίας (Άνω Χώρα, Κάτω Χώρα, Κρυονέρια, Αμπελακιώτισσα, Ελατόβρυση, Γρηγόρι)

90.578

2

Αναβρυτής

9.223

3

Ασπριάς

10.497

4

Γραμμένης Οξυάς

15.433

5

Ελατούς

11.693

6

Καλλονής

6.949

7

Καταφυγίου

23.429

8

Κεντρικής

8.698

9

Κοκκινοχωρίου

11.447

10

Κυδωνέας

9.148

11

Λεύκας

14.522

12

Λιμνίτσας

7.574

13

Μανδρινής

12.550

14

Πόδου

6.699

15

Τερψιθέας

19.195

 

Σύνολο

257.635